Rezonans magnetyczny całego ciała – MR whole body – co to za badanie?

MR WHOLE BODY

Rezonans magnetyczny całego ciała to zaawansowana metoda obrazowania ciała pacjenta o wysokiej rozdzielczości. Badanie to wykonywane jest zarówno w badaniach przesiewowych, diagnostyce jak również w celu oceny zaawansowania choroby i monitorowania. Wybór MR daje możliwość dostosowania protokołu do specyficznych potrzeb klinicznych indywidualnego pacjenta. Ponadto metoda ta pozwala na monitorowanie chorób autoimmunologicznych bez obciążania promieniowaniem jonizującym.

• Onkologia – wykrywanie, staging i monitorowanie
• Choroby zapalne, reumatologiczne i autoimmunologiczne
• Diagnostyka chorób układowych

Onkologia – wykrywanie, staging i monitorowanie

Wysoka rozdzielczość tkankowa oraz brak promieniowania jonizującego przyczyniły się do coraz szerszego zastosowania MR w przypadku chorób onkologicznych takich jak szpiczak mnogi oraz nowotworach ze skłonnością przerzutów do kości jak na przykład rak prostaty. Zastosowanie tej metody rośnie również w przypadku przerzutowego raka piersi, raka jajnika i chłoniaka, a także w badaniach przesiewowych w kierunku raka w populacji. Badanie to cechuje się dobrą czułością co umożliwia wykrycie przerzutów oraz monitorowanie efektów terapeutycznych z wykluczeniem ekspozycji pacjenta na promieniowanie jonizujące.

Coraz częściej podkreśla się także wartość takiego badania w przypadku osób z dziedzicznymi zespołami nowotworowymi.

Choroby zapalne, reumatologiczne i autoimmunologiczne

Zapalenie stawów powodujące u pacjentów szereg dolegliwości od bolesnej utraty funkcjonalności do deformacje szkieletu wpływa na pogorszenie jakości życia. Wśród chorób autoimmunologicznych zaliczamy oprócz najczęściej wymienianego RZS (reumatoidalne zapalenie stawów) także SpA (Spondyloartropatie), ale także MIZS, czyli młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, które dotyczy najmłodszych pacjentów. Dodatkowo jest szereg chorób autoimmunologicznych takich jak toczeń czy zespół Sjögrena w których również może pojawić się zapalenie stawów. W takim przypadku oprócz diagnostyki laboratoryjnej kluczowe znaczenie ma kompleksowa diagnostyka obrazowa całego ciała pacjenta, która pozwala na zakwalifikowanie pacjenta do odpowiedniego leczenia. Badania ESSR z 2018 roku wskazały, że reumatoidalne zapalenie stawów, SpA oraz SAPHO (seronegatywna spondyloartropatia) zaliczane są do najczęstszych nieonkologicznych wskazań do rezonansu magnetycznego całego ciała u dorosłych. W przypadku dzieci najczęstszym wskazaniem jest CRMO (przewlekłe nawracające wieloogniskowe zapalenie kości i szpiku). Ta metoda pozwala oprócz diagnostyki na mapowanie zmian oraz monitorowanie pozwalające na optymalizację planu leczenia pacjenta.

Diagnostyka chorób układowych

Oprócz wymienionych powyżej najczęstszych zastosowań rezonans magnetyczny całego działa wykorzystywany jest także w przypadku diagnostyki:

• gorączki o nieznanym pochodzeniu
• zaburzeniach nerwowo-mięśniowych

Przytoczone powyżej przykłady mają na celu jedynie przybliżenie jak szeroki zakres możliwości diagnostycznych daje nam narzędzie w postaci rezonansu magnetycznego całego ciała. Należy podkreślić, że to badanie może być wielokrotnie powtarzane bez obciążania pacjenta dawką promieniowania jonizującego obecną podczas badań w tomografii komputerowej. Szereg dostępnych narzędzi pozwala nam także dostosować badanie dla indywidualnego pacjenta, aby dostarczyć jak największej ilości informacji na temat stanu zdrowia.

Obszary ciała wchodzące w skład badania

• głowa
• jama brzuszna
• miednica
• kręgosłup
• kończyny dolne

Przeciwwskazania

• wszczepione urządzenia elektroniczne typu kardiostymulatory, neurostymulatory, implanty ślimakowe
• metalowe elementy, jak np. endoprotezy z metali reagujących w polu magnetycznym, metalowe zastawki serca – każdorazowo należy zgłosić ten fakt personelowi medycznemu. Dodatkowo prośba o dostarczenie tzw. paszportów dot. metalowych elementów. Większość z nich nie posiada przeciwskazań do badania MR.
• ciąża – nie zaleca się wykonywania tego badania w pierwszym trymestrze

Przygotowanie

• przybycie do placówki na 30 minut przez rozpoczęciem badania
• dostarczenie dokumentacji z poprzednich badań takich jak USG, MR, TK – należy pamiętać, że do dokumentacji zaliczamy zarówno opisy jak również płyty z obrazem poprzednich badań
• zaopatrzenie się w ubranie pozbawione metali
• ściągnięcie biżuterii

Przebieg badania

Badanie rozpoczyna się od wywiadu z elektroradiologiem podczas którego prosimy o wskazanie dolegliwości, które skłoniły do wykonania badania. Istotna będzie też dla nas wiedza pacjenta na temat ewentualnego obciążenia onkologicznego, zwłaszcza wśród najbliższej rodziny (dziadkowie, rodzice, rodzeństwo). To jest też czas, aby zadać wszelkie pytania dotyczące przebiegu badania. Następnie pacjent przygotowuje się w kabinie do badania, czyli zostaje w ubraniach bez metalowych elementów, a wszelkie urządzenia elektroniczne i biżuteria pozostają w kabinie. Następnie przechodzimy do pracowni MR, gdzie pacjent zajmuje wyznaczone miejsce. Badanie będzie odbywać się w pozycji leżącej.

Czas trwania to około 100 minut, więc warto od razu zgłosić, jeśli potrzebujemy korekty naszej pozycji czy zmiany wysokości zagłówka. Przygotowanie do badania jest bardzo ważne, ponieważ w trakcie trwania badania nie należy się ruszać. Brak ruchomości podczas badania jest szczególnie ważny, aby radiolog przygotowujący dla Państwa opis mógł w pełni ocenić wszystkie widoczne struktury na obrazie. Pamiętajmy, że MR jest techniką badania bardzo wrażliwą na ruch. W czasie trwania badania cały czas mają Państwo opiekę elektroradiologa, któremu wszelkie problemy można zgłosić po uprzednim naciśnięciu alarmu, który otrzymają Państwo do ręki. Badaniu MR towarzyszy duże natężenie dźwięków, ale aby nie było to dla Państwa uciążliwe na czas badania zakładamy specjalne słuchawki, które pozwolą na częściowe wygłuszenie. Po badaniu od razu można wrócić do wszelkich codziennych czynności.

Należy pamiętać, że badanie MR Whole Body u pacjentów bez rozpoznanej choroby ma jedynie charakter przeglądowy. Służy wskazaniu niektórych, możliwych do znalezienia patologii i ukierunkowaniu ewentualnej dalszej diagnostyki (np. wykryta zmiana w wątrobie podczas badania whole body, prawdopodobnie będzie wymagała poszerzenia o precyzyjne badanie kierowane stricte na obszar jamy brzusznej w rezonansie magnetycznym). Badanie całego ciała ma charakter przeglądowy w porównaniu do dedykowanych procedur określonych okolic anatomicznych. Nie może być traktowane jako zamiennik innych badań profilaktycznych czy dedykowanych badań obrazowych lub endoskopowych.

Źródła:

• Vulasala, S. S., Virarkar, M., Karbasian, N., Calimano-Ramirez, L. F., Daoud, T., Amini, B., Bhosale, P., & Javadi, S. (2024). Whole-body MRI in oncology: A comprehensive review. Clinical Imaging, 108, 110099. https://doi.org/10.1016/j.clinimag.2024.110099

• Zecca, F., Dejua, D., Rennie, W. J., & Saba, L. (2025). Whole-body MRI in arthritis. Skeletal Radiology, 54(11), 2517–2539. https://doi.org/10.1007/s00256-025-04998-z
• Zugni, F., Mariani, L., Lambregts, D. M. J., Maggioni, R., Summers, P. E., Granata, V., Pecchi, A., Di Costanzo, G., De Muzio, F., Cardobi, N., Giovagnoni, A., & Petralia, G. (2024). Whole-body MRI in oncology: Acquisition protocols, current guidelines, and beyond. Radiologia Medica, 129(9), 1352–1368. https://doi.org/10.1007/s11547-024-01851-6

• Greer, M.-L. C. (2018). Whole-body magnetic resonance imaging: Techniques and non-oncologic indications. Pediatric Radiology, 48(9), 1348–1363. https://doi.org/10.1007/s00247-018-4141-9