ENDOMETRIOZA
Endometrioza polega na nieprawidłowym rozroście tkanki endometrium, czyli błony śluzowej macicy poza jamą macicy. Migrujące komórki tworzą ogniska endometrialne w miejscach w których nie występują naturalnie takich jak: jajniki, otrzewna, przewód pokarmowy lub układ moczowy. Każde takie ognisko reaguje na zmiany hormonalne w ciele kobiet zgodnie z cyklem menstruacyjnym co skutkuje pojawiającymi się infekcjami na skutek złuszczających się komórek i krwi, które nie znajdują naturalnego ujścia z powodu swojej lokalizacji.
Według danych WHO choroba ta może obejmować około 10% czyli 190 milionów kobiet w wieku rozrodczym na całym świecie. Szacuje się, że prawdopodobnie około 25-50% kobiet z niepłodnością zmaga się z endometriozą.
Kogo dotyczy?
Endometrioza może dotyczyć każdej miesiączkującej osoby na świecie od momentu pierwszej menstruacji do menopauzy.
Na ten moment nie ma jeszcze dokładnej weryfikacji przyczyny powstawania ognisk endometriozy u osób chorujących. Według najnowszych danych opublikowanych przez WHO istnieją badania wskazujące na korelację występowania endometriozy z zaburzeniami działania układu odpornościowego.
Chorobami współtowarzyszącymi, które są najczęściej wykrywane u osób chorujących na endometriozę są:
- toczeń
- stwardnienie rzesiane
- nieswoiste zapalne choroby jelit
Jak może się objawiać?
Z powodu złożoności tej choroby oraz szerokiego obszaru występowania od miednicy mniejszej przez jamę brzuszną do ognisk zlokalizowanych w klatce piersiowej również dolegliwości z którymi zmagają się pacjentki są bardzo zróżnicowane. Choroba ta może odpowiadać za takie dolegliwości jak:
- silne bóle menstruacyjne
- obfite krwawienia menstruacyjne
- przewlekłe dolegliwości bólowe miednicy
- niepłodność
- wzdęcia brzucha
- nudności
- bolesne wypróżnianie
- utrudnione oddawanie moczu
Na skutek tak różnorakich dolegliwości z którymi zmagają sie osoby chorujący na endometriozę ma ona konsekwencję zarówno zdrowotne jak i społeczne oraz ekonomiczne. Choroba ta może skutkować przewlekłym zmęczeniem, depresją, izolacją społeczną czy problemami seksualnymi. Przez wiele lat a w niektórych rejonach świata obecnie kobiety nie mogły liczyć na zrozumienie czy wsparcie z powodu silnych dolegliwości, które często utrudniały wykonywanie pracy czy codziennych czynności.
Obecnie w Polsce od 1 lipca 2025 obowiązuje Rozporządzenia Ministra Zdrowia z 30 maja 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 743), które ma na celu zagwarantowanie dostępu do bezpłatnej diagnostyki endometriozy dla kobiet w wieku rozrodczym. Do udziału przystąpiło 9 ośrodków medycznych w lokalizacjach: Gdynia, Katowice, Kraków, Lublin, Łódź, Opole, Poznań i Warszawa.
W Poznaniu od 11 grudnia 2025 roku kobiety mogą także skorzystać z programu „Endometrioza – zauważamy – wspieramy” prowadzonym w Szpitalu Miejskim im. Franciszka Raszei.
Diagnostyka obrazowa
Szacuje się, że średnio od 4 do 12 lat zajmuje zdiagnozowanie endometriozy od momentu pierwszych objawów. Zgodnie z zaleceniami ESUR z 2025 roku badaniem pierwszego wyboru jest USG TVS.
Wyróżnić można różne typu wykonywanego USG:
- USG TVS – ocena jajników, przegrody odbytniczo-pochwowej czy więzadeł krzyżowo-macicznych
- USG TRUS – stosowane przy podejrzeniu zmian w odbytnicy lub głębokiej endometriozie naciekającej jelita
- USG doppler – ocena unaczynienia zmian
W przypadku konieczności pogłębienia diagnostyki zalecenia wskazują na MR (Rezonans Magnetyczny). Obrazowanie MR pozwala na:
- wykrywanie głębokiej endometriozy naciekającej (DIE)
- ocenę zmian w obszarze więzadeł krzyżowo-macicznych
- ocenę zajęcia pęcherza oraz jelit
Leczenie
Obecnie nie istnieje uniwersalna metoda leczenia. Stosuje się:
- Leczenie farmakologiczne: niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) oraz leki hormonalne.
- Leczenie chirurgiczne: usuwanie ognisk endometriozy, zrostów, a w ostateczności histerektomia.
- Opieka kompleksowa: grupy wsparcia, fizjoterapia, terapia przeciwbólowa oraz terapia poznawczo-behawioralna (CBT).
Źródła:
- World Health Organization. (2023). Endometriosis. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/endometriosis
- Zwrotnik Raka. (2025). Endometrioza – objawy, rozpoznanie i leczenie. https://www.zwrotnikraka.pl/endometrioza-objawy-leczenie/
- Urząd Miasta Poznania. (2025). Endometrioza – zauważamy – wspieramy. Profilaktyka i wczesne wykrywanie endometriozy wśród mieszkanek Poznania na lata 2025–2027. https://www.poznan.pl/mim/ezdrowie/endometrioza-zauwazamy-wspieramy-profilaktyka-i-wczesne-wykrywanie-endometriozy-wsrod-mieszkanek-poznania-na-lata-2025-2027,p,46235,47618,91362.html
- Minister Zdrowia. (2025). Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 maja 2025 r. https://www.dziennikustaw.gov.pl/D2025000074301.pdf
- Thomassin-Naggara, I., et al. (2025). ESUR consensus MRI for endometriosis: Indications, reporting, and classifications. European Radiology. https://doi.org/10.1007/s00330-025-11579-0
- Zugni, F., et al. (2024). Whole-body MRI in oncology: Acquisition protocols, current guidelines, and beyond. Radiologia Medica. https://doi.org/10.1007/s11547-024-01851-6




